Jak wygląda sprawa praw autorskich, a mianowicie dozwolony użytek w celu edukacyjnym w kontekście nauczania zdalnego?

Szkoła, a także jej pracownicy oraz inne osoby, które wykonują powierzone im przez szkołę zadania dydaktyczne, mogą korzystać z cudzych utworów zarówno podczas zajęć prowadzonych w sposób tradycyjny jak i w ramach nauczania zdalnego.

Korzystanie to podlega pewnym ograniczeniom wynikającym z przepisów prawa autorskiego. W kontekście nauczania zdalnego nauczyciel/szkoła mogą: – udostępniać na żywo (jednocześnie, w ramach streamingu) całe utwory w oryginale lub tłumaczeniu (przygotowanym przez nauczyciela lub osobę trzecią na zlecenie szkoły). Ta postać korzystania ma zastosowanie wtedy, gdy do udostępnienia danego utworu nie jest konieczne wykonanie jego kopii, tj. nauczyciel i uczniowie korzystają na raz z tej samej kopii. Przykładowo, dopuszczalne jest wyświetlenie podczas połączenia na żywo (za pomocą platformy nauczania zdalnego) całego filmu przez udostępnienie własnego ekranu; – udostępniać kopie utworów (np. zamieszczone w prezentacji, skany), ale w tym wypadku występują istotne ograniczenia ilościowe. Dopuszczalne jest udostępnienie w całości jedynie drobnych utworów (np. krótki wiersz, limeryk, haiku, piosenka) lub fragmentów większych utworów (obraz, powieść, epopeja, podręcznik). Ta postać korzystania i ograniczenia ilościowe mają zastosowanie wtedy, gdy do udostępnienia jakiegoś utworu konieczne jest jego skopiowanie.

Przykładowo, zgodnym z prawem korzystaniem z utworu będzie udostępnienie uczniom prezentacji zawierającej fragmenty powieści kluczowe dla przygotowania charakterystyki określonego bohatera. Dodatkowo należy pamiętać, że:

  • kopia utworu, z której korzystają szkoła czy nauczyciel, powinny pochodzić z legalnego źródła (wynika to m.in. z wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie ACI Adam, C-435/12);
  • z uwagi na prawa autorskie osobiste, zawsze gdy korzystamy z cudzego utworu, należy wskazać źródło i autora.